Böbrek Sağlığı

Böbrekler kandaki atık maddeleri ve fazla sıvıyı süzerek idrarla atar. Ayrıca tansiyonun düzenlenmesine, kan yapımına ve kemik sağlığına katkıda bulunan hormonlar üretir.

Böbrek fonksiyonlarının aylar veya yıllar içinde kalıcı olarak azalmasıdır. Erken evrelerde çoğunlukla belirti vermez; bu nedenle risk grubundaki kişilerin düzenli kontrol yaptırması önemlidir.

Ayak ve göz çevresinde şişlik, idrar miktarında veya renginde değişiklik, köpüklü idrar, halsizlik, iştahsızlık, bulantı ve kaşıntı görülebilir. Bu belirtiler başka hastalıklarda da olabileceği için değerlendirme hekim tarafından yapılmalıdır.

En sık nedenler şeker hastalığı ve yüksek tansiyondur. Böbrek iltihapları, kalıtsal hastalıklar ve uzun süreli bazı ilaç kullanımları da böbreklere zarar verebilir.

Kanda kreatinin düzeyi ve bundan hesaplanan böbrek süzme hızı (GFR) ile idrarda protein bakılır. Gerekirse ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemleri de kullanılır.

Hastalık, böbrek süzme hızına göre beş evrede sınıflandırılır. Beşinci evre, diyaliz veya nakil gibi böbrek yerine koyma tedavilerinin gündeme geldiği son evredir.

Akut böbrek hasarı çoğu zaman kısmen veya tamamen düzelebilir. Kronik böbrek hastalığı ise genellikle geri döndürülemez; ancak erken tanı ve doğru tedaviyle ilerlemesi belirgin şekilde yavaşlatılabilir.

Tansiyonunuzu ve kan şekerinizi kontrol altında tutmak, tuzu azaltmak, sigarayı bırakmak, düzenli hareket etmek ve gereksiz ilaç kullanımından kaçınmak böbrek sağlığını korumanın temel adımlarıdır.

Bazı ağrı kesicilerin, özellikle uzun süreli veya yüksek dozda kullanımı böbreklere zarar verebilir. Böbrek hastalığınız varsa reçetesiz ağrı kesici dahil hiçbir ilacı hekiminize danışmadan kullanmayın.

Sağlıklı kişilerde yeterli su tüketimi böbrek taşlarının önlenmesine yardımcı olur. Ancak böbrek yetmezliği olan veya diyaliz tedavisi gören kişilerde sıvı kısıtlaması gerekebilir; ne kadar sıvı alacağınızı hekiminize sorun.

Tekrarlayan veya tedavi edilmeyen taşlar; tıkanıklık ve enfeksiyon yoluyla zamanla böbreklere zarar verebilir. Taşların düzenli takibi ve tedavisi bu riski azaltır.

Şeker hastaları, yüksek tansiyonu olanlar, ailesinde böbrek hastalığı bulunanlar, ileri yaştakiler ve uzun süreli ilaç kullananlar düzenli olarak böbrek fonksiyonlarını kontrol ettirmelidir.